Etkili bir öğrenme ortamının hazırlanması için , nasıl bir ortam olmalı sorusuna sorular sorarark cevap aramaya çalışalım.
Çocuk okula severek geliyormu?
Sınıfta olmak ona mutluluk veriyormu?
Sınıfta çocuk kendini güvende hissediyormu?
Öğrenci kullanacağı ders araç garaçlerine kolay ulaşabiliyormu?
Farklı öğrenme ortamları düzenlemek için sınıf yeni düzenlemeler yapmaya uygunmu?
Sınıfı öğretmen kendi rahatı içinmi düzenlemiş yoksa öğrenci ihtiyaçları gözönüne alınarak mı düzenlenmiş?
Sınıfın aydınaltması doğru ve yeterli mi?
Duvarlara neler niçin asılmış, öğrenmeyi nasıl etkiliyor?
Öğrenci sırada rahat oturabiliyor, gerektiğinde rahat kalkabiliyormu?
Sıralar arasında yeterli boşluk varmı?
Sınıf trafiği rahat ve güvenlimi?
Buna nenzer soruları çoğaltabiliriz. Bu sorulara her sınıf ihtiyaçlar doğrultusunda farklı düzenlenerek cevap verilebilir. Eğiten kişi sınıfı etkili bir öğrenme için düzenlediğinde öğrenme süreçleri hızlanır, etkili ve verimli bir öğrenme olanağı oluşur. Okulların mimari planlamaları bazen eğitenin işini zorlaştırır. Ancak etkili bir öğreten olmanın ilk koşulunun istek olduğu unutulmamalıdır. İstersek yapar, başarırız.
Şimdi yukarıdaki sorulara cevap olacak şekilde neler yapabileceğimize bakalım.
Öncelikle varolan olanaklarımızı ve bu olanakları nasıl değerlendirebileceğimizi düşünelim. Sonra bunları düzeyi ne olursa olsun öğrencilerle paylaşalımi onların görüşlerini alalım. Olanaklar ölçüsünde velileri bu sürece katalım. Buradan, velilerden para toplayalım araç gereç alalım v.b sonuçlar çıkarılmamalıdır.
Etkili bir öğrenme ortamı hazırlamak için aşağıdakiler bir fikir verebilir mi?
Sınıfta rahat bir ortam olmalıdır.Estetik ve fiziksel açıdan fereh olmalıdır.
Yeterli ve doğru bir aydınlatma olmalı, aydınlatma farklı etkinlikler yapmak için mümkünse ayarlanabilir nitelikte olmalıdır.Florasan lambalar tasarruflu osada insan sağlığına zararları nedeniyle tercih edilmemeli.Aydınlatma yukarıdan aşağıya değil yerden tavana doğru bir aydınlatma sağlanması daha uygun olur.
Yeterli düzeyde ısı olmalı. Sıcaklık 2o-24 derece arasında sağlanabilir.
Sınıf farklı öğrenme köşeleri hazırlamaya uygun olmalıdır.
Özel eğitim sınıflarında lavabo ve ayna bulunan bir köşe olmalıdır. Bu köşe hem çocuğun ihtiyaçlarını karşılayacağı hemde temel özbakım becerilerini öğreneceği köşedir. Çocuk burada el-yüz yıkama, diş fırçalama gibi becerileri bu köşede öğrenir.
Sınıf ortamı öğrenmeyi zorlaştıran, öğrenme önünde nengeller oluşturan nitelikte değil öğrenmeyi kolaylaştıran nitelikte olmalıdır.
Fiziki düzenleme dikkati dağıtmamalı.Sınıfta trafik akışı kolay olmalı.
Sınıfta öğrenme köşeleri olmalı.Sıra ve oturaklar bu düzenleme için kolay yer değiştirir nitelikte olmalı. Okul öncesi dönemde bu öğrenme köşeleri alçak bariyerlerle ayrılmalı.Öğreten bu köşeleri rahat olarak izleyebilmeli. Aynı anda farklı köşelerde öğrenme etkinliği yapılabilir. Öğreten buna olanak sağlamalı. Doğru düzenlenirse öğrenme olumlu yönde etkilenir. Bu etkinlikler sırasında belli bir düzeyde gürültü olabilir. Bu düzensizlik değildir, dikkati dağıtmaz. Özgür, bireysel farklılıkların geliştirildiği bir atölye şekline dönüşür.
Aynı anda farklı etkinikler olduğunda çocuk bu etkinliklerden istediğine katılmalıdır.Bu onun öğrenme hızını artıracak, öğrenmesini kolaylaştıracak, bireysel yeteneklerinin gelişmesine olanak sağlayacaktır.
Sınıf yeterli büyüklükte ve yeterli malzemelerin olduğu bir ortam olmalıdır. Kimi öğretenler buldukları her materyali sınıfa taşırlar. Buldukları her şeyi duvarlara asarlar. Sınıf gereksiz uyaranlarla dolu, dikkati dağıtan bir depo görünümündedir. Böyle sınıflarda çocuklar hırçın, sinirli, saldırgan, iletişime kapalı , saldırgan davranışlar gösterirler. Kimi öğretenler de sınıf duvarlarına hiçbir şey asmazlar. Sınıfın sade, uyaranların olmadığı bir ortam olması gerektiğini söylerler buda doğru değildir.
Sınıfta değişik ortamlar hazırlanacağı zaman çocuklarla paylaşılmalı onlar bu konuda bilgilendirilmeli, değişikliğin nedeni açıklanmalıdır. Bu onların değişikliğin nedenini anlamalarına ve yeni öğrenme ortamına uygun davranmalarını sağlayacaktır. Ayrıca sınıfta demokratik bir işleyişin olmasını sağlar.
Sınıfta belli alanlarda bireysel eğitime gereksinimi olan öğrenciler için bireysel çalışma ve değerlendirme köşesi olması gerekir. Bu köşede öğreten ve öğrencinin oturacağı bir masa ve iki sandalye olmalıdır.
Grup çalışmaları için çalışma köşeleri oluşturulmalıdır.
Sınıfta uygun davranışlar göstermeyen öğrenciler için mola köşesi olmalı. Mola köşesine gönderilen çocuğa mola nedeni açıklanmalı, ödüllerden yararlanmamasına dikkat edilmeli. Mola kısa olmalı.
Çocukların çalışmalarını sergileyecekleri köşeler oluşturulmalı, çalışmalarını bu köşede sergilemesi için çocuk motive edilmeli özendirilmelidir.
Sınıfta öğrenme süreci iyi planlanmalıdır. Sınıfta yapılan etkinlikleri tamamlayamayan cocukların neden tamamlayaamadıkları incelendiğinde ,
* Ya öğrenci yapılan çalışma için gerekli bilgi ve becerilere sahip olmadığı, * Ya öğrenci bu etkinlik için yeterli kadar motive edilmemiş olduğu,
* Ya da çalışmalarını tamamlayacak kadar zaman verilmemiş olduğu görülmüştür. Bu nedenle sınıfta zaman iyi palanlanmalıdır.
Çocuğun çalışmalarından örnekleri saklayacağı, sonraki sınıflara taşıyacağı bir portfolyo dosyası olmalıdır.
Sınıf ortamı çocuğun kendini güvende hissettiği, mutlu olduğu, rahat bir ortam olmalıdır.Burada kendini rahat ifade edbilmeli, bireysel farklılıklarını geliştirebilmelidir. Özgürlüğü, demokrasiyi, emeğe, insana saygıyı burada yaşamalı, öğrenmelidir.
Her öğreten sınıfı planladığı öğrenme faaliyetleri için farklı düzenleyebilir. Bunu öğrencileriyle birlikte yapmalıdır. Yazılanlar fikir vermesi açısından yazılmıştır. Belki ileride sınıfta bu konulara yönelik uyguladığımız çalışmalardan örnekler sunabiliriz.
Kaynakça: Prof.dr. Mehmet ÖZYÜREK
Sınıf yönetimi
Logged
