Tam sayfa 'manda'
Taraf önce “ordu”ya saldırdı, Şimdi “devlet”e saldırıyor
‘Yanlış Cumhuriyet’ kitabının yazarı Sevan Nişanyan, “1918’de reform hükümeti kurulup, 20 yıl Amerikan mandasına girilseydi modern ve sağlam bir devlet oluşurdu” tezini dillendirdi

“Ankara’nın Doğusundaki Türkiye” adlı kitabıyla bölgede yaşayan Kürtlere devlet otoritesini sorgulatan, güven boşluğu yaratan Sevan Nişanyan geçtiğimiz yıldan bu yana “Yanlış Cumhuriyet” kitabıyla da Atatürk, Milli Mücadele ve Cumhuriyet değerleriyle ilgili bilgi kirliliğine yol açıyor.
Düzel ile söyleşisinde Cumhuriyet’i “diktatörlük” olarak değerlendiren Nişanyan, Osmanlı’nın son döneminde “Batı’nın sadece kurumları değil, kültürel davranışları da benimsendi. 1920-50 arasında Batılılaşma duraklatıldı” diyerek, Cumhuriyet Türkiyesi’nin “Batıcı” olmayan “10. yıl ruhu” nu eleştiriyor.

Millileşme dönemi
Nişanyan’ın yeterince Batılı bulmadığı bu dönemde, İzmir İktisat Kongresi’nde alınan Misak-ı İktisadi kararı, Milli Türk Ticaret Birliği Kongresi ve Teşvik-i Sanayi Kanunu ile yerli sermayenin yatırımları desteklendi. Kabotaj Kanunu ile Türk sularında ve limanlarında (bugünün aksine) egemen hale geldik, Demiryolları Genel Müdürlüğü kurularak, ülkenin her yanı demir ağlarla örüldü ve ulaşım devletçilik ilkesine uygun ve milli hale getirildi. Yerli kumaştan elbise giyilmesine dair kanun kabul edildi. “Üç beyaz: Un, şeker, pamuk” - “Üç siyah: Kömür, petrol, demir” politikası ile endüstrileşmede “milli üretim” yaygınlaştırıldı.

Katedralleşme hevesi
Nişanyan’ın “güzel evler, banka binaları, saat kuleleri yapıldı” dediği 19. yüzyılın 2. yarısı da, Türk Mimari’sindeki “Batılılaşma dönemi”dir ve bu alanda Ermeni ailelerinin etkisi büyüktür. Bu övgüde Nişanyan’ın babasının da mimar olmasının etkisi olduğu su götürmez. Çünkü Anadolu Mimarisi başyapıtlarını Nişanyan’ın bahsettiği yıllarda değil, Dünya Kültür Mirası listesindeki Divriği gibi eserlerin verildiği Selçuklu Dönemi ile Süleymaniye, Selimiye gibi Sinan şaheserleriyle anılan 16. yy. sonu ve 17. yy. başlarında vermiştir. Nişanyan’ın övdüğü dönem yapılarında katedralleşme hevesi dikkat çeker.

Mir Dengir’le aynı ağız
Mir Dengir Fırat’ın New York Times’e verdiği demeçteki cümlelerin nerdeyse aynıyla “Harf İnkılabı”nı yerden yere vuran Nişanyan Atatürk’ün “Türkiye’nin geçmişiyle bağlarını koparmayı” amaçladığını söylemiştir. Oysa aynı Atatürk, Millet Mektepleri ile cehaletle savaşmış, Topkapı Sarayı’nı, bugünkü iktidar sahiplerinin Dolmabahçe’ye yaptığı gibi bir talan politikası gütmeden müze olarak ziyarete açmış, Türkiyat Kongrelerini desteklemiş, Türk Tarih ve Türk Dil Kurumlarını kurmuş, eski yazılı kitapları yeni harflere çevirmek için Dil Encümeni bünyesinde komisyonlar oluşturmuştur.

Osmanlı daha laik
Hilafeti bünyesinde bulunduran imparatorluğun teokratik olmadığını, Cumhuriyet’in de laik olmadığını, kadınların baskı gördüğünü öne sürerken, rejimin ilan edilmediği tarihten örnekler vererek konuyu çarpıtan Nişanyan, “İslamiyette Ahlak ve Kadınlarda Tesettür” adlı broşüründe irtica propagandası yaptığı gerekçesiyle Hafız İbrahim Efendi’nin İstiklal Mahkemesi’nce hapse mahkûm edildidiğini, Cumhuriyet’in akabinde Kadınlar Birliği’nin kurulduğunu, Medeni Kanun’u, Kadınlar’a verilen seçme ve seçilme hakkını, tekke ve zaviyelerin kapatıldığını unutmuşa benziyor.

Amerikan mandacısı
Kurtuluş Savaşı’ndaki mücadeleyi yok sayan, Sevr’in ülkeyi bölmeyeceğini savunan Nişanyan, 1918’de Amerika, ingiltere ve Fransa’nın sağlam bir devlet istediğini öne sürüp, ‘mandayı’ savunuyor. Nişanyan’a göre 20 yıl Amerikan mandasında kalıp, modern bir devlet kurulabilirdi. Atatürk ve Cumhuriyet düşmanlığı yapılan bu söyleşiye karşı, Atatürk’ün “hangi bağımsızlık vardır ki, yabancıların öğütleriyle, yabancıların planlarıyla yükselebilsin. Tarih böyle bir olayı kaydetmemiştir” ifadesiyle son noktayı koyuyoruz.


Taraf’tan Neşe Düzel’in bu haftaki söyleşi konuğu, yazı hayatının büyük bölümü, Türk devletinin resmi tezlerini çürütmeyi amaçlayan yayınlardan oluşan Sevan Nişanyan’dı.

Selcan Taşçı'nın 24.06.08. Tarihli Yeniçağ Gazetesin'ndeki yazısından alıntı